De Hoorn van Afrika is de oostelijke punt van dit continent en wordt gevormd door de landen Kenia, Somalië, Ethiopië, Djibouti en Eritrea.

In Ethiopië zijn 4,5 miljoen mensen getroffen, in Kenia 2,4 miljoen mensen en in Somalië 3,7 miljoen. In Somalië was de nood in 2011 het grootst, de hongersnood bereikte daar de hoogste alarmfase.

De hongersnood is voornamelijk het gevolg van de aanhoudende extreme droogte. De politieke situatie in de regio verslechtert de situatie.

Ten slotte zijn de voedselprijzen door mondiale economische crisis van 2008 er tweeënhalf keer zo hoog geworden.

Zeker wel. Er zijn sinds de grote hongersnoden in deze regio in de jaren ‘80 van de vorige eeuw early warning systems (waarschuwingssystemen) ontwikkeld. Daardoor kunnen we nu veel eerder en beter ingrijpen.

De droogte van vorig jaar was echter uitzonderlijk en erger dan eerdere droogtes in de afgelopen 60 jaar.

De hulporganisaties die geld ontvangen van de SHO hebben ieder een eigen werkwijze: ze werken met eigen hulpteams in de Hoorn van Afrika, werken via een internationale koepelorganisatie of werken samen met lokale partnerorganisaties.

Binnen de landen waar hulp geboden wordt, stemmen de hulporganisaties in overleg met de overheden (als dat mogelijk is) de hulpactiviteiten op elkaar af.

De SHO-deelnemers zijn al jaren werkzaam in de Hoorn van Afrika en hebben veel ervaring met het identificeren van de zwakste groepen en het organiseren van goede water- en voedseldistributie.

Nee, zo simpel is het niet. Voedseltekorten in de mate waarmee de Hoorn van Afrika te maken kreeg, leiden tot ondervoeding. Ondervoeding is niet met alleen gewone voeding op te lossen. Er is speciale voeding nodig die gemakkelijk te eten is, gemakkelijk door het lichaam wordt opgenomen en die rijk is aan voedingsstoffen.

Daarover verschillen de meningen, maar zeker is dat droogte vaker voorkomt: vroeger was er eens in de tien jaar sprake van een rampjaar met ernstige droogte en mislukte oogsten, in de laatste tien jaar is er al drie keer sprake geweest van ernstige droogte.

In veel landen wordt door de overheden gewerkt om de situatie het hoofd te bieden: er zijn bijvoorbeeld vluchtelingenkampen.

De deelnemers van de SHO (of hun partners) werken allemaal al langere tijd in Kenia, Ethiopië en Somalië. Ze werken met eigen teams ter plaatse en met vertrouwde lokale partnerorganisaties.

De SHO verdeelt het geld dat binnen is gekomen op Giro 555 volgens een vooraf vastgestelde verdeelsleutel onder de deelnemers van de SHO. Dit zijn gerenommeerde Nederlandse organisaties, die via bestaande kanalen de SHO-gelden uitgeven.

Elke SHO-deelnemer die in deze regio werkt, heeft een veiligheidsplan en maakt een eigen afweging.

In Kenia zijn hulpverleners ontvoerd. Soms moest de hulpverlening ook hier gestaakt of uitgesteld worden.

Op 12 juli 2011 heeft de VN opgeroepen tot grootschalige hulpverlening. Veel landen zijn toen in actie gekomen door geld toe te zeggen.

Volgens sommige internationale hulporganisaties had er al maanden eerder ingegrepen moeten worden.

Hoewel eind 2011 in delen van de Hoorn van Afrika weer regens zijn gevallen, is de crisissituatie nog niet voorbij.

Een kleine tegenvaller kan snel leiden tot een crisis. Hulp is daarom nog steeds nodig.

De SHO-deelnemers werken al langer in de getroffen gebieden. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt met de veeboeren en hun families, via eigen programma’s of partnerorganisaties.

De SHO brengt twee keer een rapportage uit over de resultaten die alle SHO-deelnemers samen hebben behaald.

De SHO-deelnemers gebruiken de actieopbrengst om nog tot de zomer van 2012 hulp te bieden.

Bij de start van de Pakistan actie spraken de deelnemers af de actieopbrengst binnen een jaar te besteden aan noodhulp. Uit de eindrapportage van de Samenwerkende Hulporganisaties blijkt dat de actieopbrengst van 27,5 miljoen euro in dat jaar nagenoeg volledig is besteed. De opbrengst van de actie is vooral besteed aan onderdak (bijna 10 miljoen euro), voeding (ruim 3 miljoen euro) en water- en sanitaire voorzieningen (ruim 5 miljoen euro). Download hier de nieuwsbrief en een uitgebreide rapportage waarin te lezen is welke hulp is verleend in Pakistan.

Er is veel hulp geboden, maar de hulpverlening verliep door externe factoren soms moeizaam en traag. Het getroffen gebied was vijf keer zo groot als Nederland, waarbij sommige regio's in de bergen erg afgelegen lagen. Het kostte de hulpverleners veel tijd om deze dorpen te bereiken. In de winter maakte het zware winterweer de hulpverlening extra lastig. Ook de slechte veiligheidssituatie en de instabiliteit in Pakistan maakten dat de uitvoering van projecten soms vertraging opliep. Ondanks deze belemmeringen zijn met de opbrengst van de Giro 555 actie heel veel mensen geholpen en zijn er heel veel levens gered.

Het bieden van hulp kost geld. Niet alleen het inkopen van bijvoorbeeld een tent kost geld, er worden ook kosten gemaakt voor het transport (per vliegtuig, per boot, per auto) van hulpgoederen en het vervoer van hulpverleners naar het rampgebied. Daarnaast moet er worden uitgezocht waar de hulp het hardst nodig is. In Pakistan hebben veel hulpverleners soms hele gebieden te voet af moeten zoeken om gevluchte mensen te vinden.

Tot slot worden er ook kosten gemaakt om de inzamelingsactie voor Pakistan te organiseren en het Nederlandse publiek te informeren over wat er met de giften is gebeurd. De SHO deelnemers doen er alles aan om deze kosten zo laat mogelijk te houden. Dat kan gelukkig, omdat heel veel mensen belangeloos hebben geholpen bij het voeren van de actie. Zo hebben omroepen de nationale actie op radio en televisie verzorgd zonder daarvoor kosten in rekening te brengen. Soms zijn kosten echter onvermijdelijk, bijvoorbeeld voor het betalingsverkeer.

Alle SHO deelnemers werken volgens hetzelfde principe: waar mensen getroffen zijn door een ramp moet hulp worden geboden. Het geld van Giro 555 gaat niet naar de overheid. De hulporganisaties verlenen hulp met en via lokale partners, waar ze al jarenlang mee samenwerken. Met al die partners zijn afspraken gemaakt over hoe zij het geld besteden, onder controle van een externe accountant. Directe bemoeienis van de overheid en het risico op corrupte praktijken willen we zo voorkomen.

De VN organisatie OCHA (Office for the Coordination of Humanitarian Affairs) coördineerde de hulpverlening in Pakistan in het eerste half jaar na de ramp. Alle hulpactiviteiten worden onderverdeeld in clusters, bijvoorbeeld het cluster onderdak, voeding of medische hulp. Per cluster worden één of meerdere organisaties aangewezen die de activiteiten binnen dat cluster coördineren. Zo leiden SHO deelnemers UNICEF en Save the Children samen het cluster 'onderwijs' en participeert het Rode Kruis in het cluster 'onderdak'. Nu de eerste fase van acute noodhulp voorbij is, heeft OCHA de coördinatie geleidelijk overgedragen aan de Pakistaanse overheid.

De meeste mensen zijn nu, ruim een jaar na de ramp, teruggekeerd naar huis. In de provincie Sindh, in het zuiden van Pakistan, is het water echter heel lang blijven staan. Juist in deze provincie vonden in de zomer van 2011 opnieuw overstromingen plaats. In Sindh zijn daarom nog niet alle mensen naar hun eigen woonplaats teruggekeerd. Een aantal SHO deelnemers verleent in deze gebieden ook nu nog (nood-)hulp, maar doet dat met eigen middelen.

Wereldwijd werden acties opgezet om geld in te zamelen voor de slachtoffers  op Haïti. In Nederland alleen al werd het enorme bedrag van 111 miljoen euro bij elkaar gebracht. De afgelopen twee jaar is hiervan 67,8 miljoen euro besteed door de verschillende SHO-deelnemers, vooral aan onderdak en aan water- & sanitatievoorzieningen. Het resterende bedrag wordt nog tot eind 2014 gebruikt voor wederopbouwprojecten.

De giften die binnenkwamen op Giro 555, zijn verdeeld onder de negen SHO deelnemers en zes gastdeelnemers. Alle (gast)deelnemers waren al, direct of via een zusterorganisatie, werkzaam op Haïti en werken in internationaal verband. Zij ontvangen daardoor ook uit andere landen geld, waardoor het SHO-geld onderdeel vormt van een breder hulpprogramma. De werkwijze van de SHO-deelnemers verschillen, sommige deelnemers werken via veldkantoren op Haïti, via hun internationale koepelorganisaties of samen met lokale partnerorganisaties.

SHO-deelnemers: Cordaid Mensen in Nood, ICCO & Kerk in Actie, het Nederlandse Rode Kruis, Oxfam Novib, Save  the Children, Tear, Terre des Hommes, UNICEF Nederland en World Vision.

De giften die binnenkwamen op Giro 555, zijn verdeeld onder de negen SHO-deelnemers en zes gastdeelnemers. Zij bieden hulp aan slachtoffers via veldkantoren of via hun internationale koepelorganisaties of samen met lokale partnerorganisaties. Sommige organisaties werken specifiek op een onderwerp, zoals medische zorg, onderdak of onderwijs. Andere deelnemers bieden hulp aan een kamp en zijn daardoor op verschillende onderwerpen actief.

De aardbeving trof het economische en bestuurlijke hart van Haïti. Het herstel van gebouwen, wegen en instellingen heeft veel tijd nodig. Niet alleen de grote hoeveelheid puin en het gebrek aan materialen zorgt voor vertraging. De hulpverlening wordt ook gehinderd door politieke en sociale onrust en een niet effectieve overheid. De situatie in Haïti is complex omdat:

-       In stedelijk gebied, waar ook voor de ramp meer mensen dicht op elkaar woonden,

-       Het land een gebrek heeft aan  materialen en producten voor de wederopbouw Deze moeten uit het buitenland komen, wat veel tijd en geld kost.

-     Onveilige situaties. Zoals verkiezingsdemonstraties en sociale onrust, die ervoor zorgen dat hulpoperaties soms tijdelijk moeten worden stilgelegd

Al voor de aardbeving was Haïti een extreem arm land. Het land had een slechte infrastructuur en weinig publieke diensten, zoals structurele watervoorzieningen of onderwijs, 80% van de bevolking leefde van minder dan $ 2,00 per dag en woonde in slechte huizen zonder water of wasgelegenheid. Dit was de situatie voor de ramp. In dat licht moeten we ook de huidige situatie bekijken. Hulporganisaties bieden hulp waar kan, maar kunnen niet de taken van een overheid overnemen.

Nee, dat is niet mogelijk. Haïti is een autonoom land en bepaalt zelf wat zij doet. Hulporganisaties kunnen wel in multilateraal verband invloed proberen uit te oefenen op de overheid, maar het initiatief tot grootschalige wederopbouw ligt bij de overheid.

Er werd heel veel geld bij elkaar gebracht om de slachtoffers in Haïti te helpen. Er is al veel hulp geboden en ook de komende drie jaar wordt de opbrengst van de Haïti-actie gebruikt om getroffenen te helpen en bij te werken aan wederopbouw. Deze hulpverlening kent hindernissen, zoals vertragingen en bureaucratische beslommeringen, maar er is gelukkig ook al heel veel bereikt. De SHO-deelnemers werken samen met lokale organisaties en lokale mensen, die het land, de tradities, cultuur, taal en lokale bevolking goed kennen. Zij zijn goed in staat contacten te leggen met en tussen iedereen die bij de hulpverlening betrokken is.

De hoeveelheid mensen die hulp nodig heeft is enorm, de aardbeving heeft 3 miljoen mensen getroffen (van de 10 miljoen) waarvan 550.000 (begin 2012) nog steeds  in tentenkampen leven. Ondanks alle inspanningen van de aanwezige hulporganisaties, is het niet mogelijk om al deze mensen op dezelfde wijze van hulp te voorzien. Ook wisselt de bevolking van de kampen voortdurend, zo komen er bijvoorbeeld mensen terug uit de rurale gebieden naar de hoofdstad. Registratie van mensen die in kampen woont, is hierdoor lastig en daarmee ook het inschatten van wat de behoeften zijn van de aanwezigen mensen in het kamp.

Huisvesting

Gezondheidszorg

Water en sanitatie

afvoer van afvalwater blijft belangrijk voor de hygiëne. Via voorlichtingscampagnes gegeven de SHO-deelnemers informatie over goede hygiëne en persoonlijke verzorging.

Op Haïti werkten veel mensen in de informele sector. Met het instorten van gebouwen en huizen zijn ook kleinschalige werkplaatsen, winkeltjes en voorraden verloren gegaan. SHO deelnemers helpen de werkgelegenheid te herstellen. Dit doen zij onder meer via geld-voor-werk-programma’s, waarbij de slachtoffers van de aardbeving een vergoeding krijgen voor bijvoorbeeld het helpen bij de wederopbouw van gebouwen.

Er komt steeds meer aandacht voor kinderbescherming, voor het identificeren en registreren van kinderen, voor het opzetten van speelplekken en voor het tegengaan van geweld tegen Haïtiaanse

De financiële verantwoording van de bestedingen van een SHO actie vindt plaats binnen de jaarrekening van elke SHO-deelnemer. Deze jaarrekeningen moeten zijn voorzien van een goedgekeurde accountantsverklaring.

Ook de Algemene Rekenkamer (ARK) keek mee met de werkzaamheden van de SHO en haar deelnemers. Over de rapportage schrijft zij dat deze opgesteld zijn volgens de regels en dat de kwaliteit en kwantiteit van de inhoudelijke en financiële verantwoording verbeterd is ten opzichte van eerder Giro 555-acties. De Rekenkamer doet ook aanbevelingen over de verantwoording.

Hulpverlening wordt onder andere gehinderd door politieke en sociale onrust en een niet effectieve overheid. Maar, de hulpoperatie is ook complex door:

• De uitbraak van cholera. Veel tijd en middelen moesten worden ingezet om verdere uitbraak van de ziekte te voorkomen.
• Het vele puin. Dit is moeilijk af te voeren en bemoeilijkt het bouwen van huizen.
• Veel grond in Haïti is eigendom van particuliere landeigenaren (zo ook het grootste deel van de grond waarop de tentenkampen staan). Er kan niet zomaar overal worden gebouwd.
• Een gebrek aan materialen en producten voor de wederopbouw. Deze moeten uit het buitenland komen, wat veel tijd en geld kost.
• Onveilige situaties. Zoals verkiezingsdemonstraties en sociale onrust, die ervoor zorgen dat hulpoperaties soms tijdelijk stilgelegd worden.